Պատրանքից պատառիկներ
Երևանյան ամռան մի պարզ օր ես հասկացա` սառել է մեր մեջ ամենը։ Համենայնդեպս քո մեջ հաստատ։
Մասիվում, նույնիսկ ամռանը, լինում են ցուրտ օրեր, ու ես վստահ չեմ, որ եղանակը չէր պատճառը այդ սառնության։ Առավոտը բաց պատշգամբից առանց թույլտվություն հարցնելու եկավ միտքը, ավելի ճիշտ գույժը` մեր սերը ճամպրուկներն հավաքել ու առանց երկտող թողնելու գնացել է սիրելիս։ Սիրելիս, այս բառն ինքնաբերաբար է դեռ հայտնվում շուրթերիս, քո մասին մտածելուց։
Ես կարծես արթնացա խորը քնից, ես հանկարծ հիշեցի. մենք դադարել ենք մենք լինելուց։
Առաջին անգամ ինձ թվաց թե չեմ կարողանում կողմնորոշվել տեղանքում, պատերը ծանոթ էին, իսկ իրերը` էլ չէ։
Դու ինձ դադարել ես լսել, իսկ ես` ձևացնել, որ չեմ նկատում։ Դու դադարել ես իմ մասին հոգ տանել, իսկ ես հոգսերս շալակած չեմ էլ փորձել հոգատարությունդ գտնել։
Դու դադարել ես ինձ սպասել, չնայած ես դեռ շտապում եմ քո մոտ։
Ախր մանրուքներն աչքաթող եմ արել։ Իմ զանգերն էլ կարևոր չեն, իմ նամակներին դու ժլատությամբ ես պատասխանում։ Իմ կատակներն էլ ծիծաղելի չեն քեզ համար, ու դա վատագույնն է, գիտե’ս։ Դու կարող ես ինձ չսիրել, բայց իմ տափակ կատակների վրա չծիծաղելն արդեն մեղք է։ Դու ինձ զրկել ես լսելուց աշխարհի ամենասիրուն ու զրնգուն, ատոմային ռումբի պես միանգամից պայթող՝ ծիծաղիդ ձայնը։
Մենք, ախ հա, մենքը էլ չկա։ Դու դեռ չգիտես, որ ես արդեն գիտեմ։ Բարիս, դու սիրտ չես արել ինքդ ինձ տեղեկացնես, որ իմ հարյուր տոկոսանոց տեսողությամբ ես աչքաթող եմ արել, մեր մենքի բաղդատումը։
Սենյակում երկուսով ենք։ Հետո սենյակում ես ու դու ենք։ Հետո ես անդադար խոսում եմ, ու դու ձևացնում թե լսում ես։ Հետո դադարում ես ձևացանել։ Հետո դերասանության մաստեր կլաս եմ ցուցադրում, չնկատելու տալով քո բացակայությունը իմ տարածքում, հետո արդեն ժամանակում։
Այս պատմության մեջ տաք տեղեր էլ կան։ Դու, օրինակ, գտար մեկին ում կարողանում ես լսել, ում հետ կարողանում ես խոսել։ Ու դա հիանալի է։
Հա, հիանալի է։ Դու կարողանում ես լցվել ու դատարկվել։
Ես կարողանում եմ լռել։ Առհասարակ, եթե քո հետ չեմ, դժվար է ինձ շատախոս անվանել։
Իսկ քեզ հետ ես չեմ լռում, չեմ լռում, գրողը տանի։
Մասիվում ամառն էլ է ցուրտ, մանավանդ, երբ մի քամոտ առավոտ սերը հավաքում է ճամպրուկներն ու լքում մեր տունը։
***
Բայց այնպես էլ է լինում կյանքում, որ մեկ ուրիշը, անծանոթն անսպասելի փոթորկի նման բացում է դուռդ ու ներս գալիս։ Բեկորներդ կպցնում հատ-հատ: Փչում տաք շուրթերով վերքերդ ու լույս տալիս:
Ես շատ վաղուց ոչ մեկին չեմ կորցնում։
Շատ վաղուց ինձ են կորցնում մարդիկ։ Ու ես հաշիվս կորցրել եմ արդեն թե քանի անգամ եմ զարմացել ու քթիս տակ ասել.
Եվ դու, Բրուտոս...
***
Անվերջ սերոտվելու եղանակ է դրսում։
Բայց աշխարհում պատերազմ է։
Գուցե հենց ճիշտ ժամանակն է վերջին անգամ սիրելու։
***
Պատերազմից հետո նույն տանն ենք ապրում։ Միասին։ Արդեն մի քանի տարի է։ Ամուսնացած չենք։ Հավատում ենք Աստծուն։ Բայց պատվիրաններ մեկնաբանելը թողել ենք հետոյին։ Ամեն դեպքում՝ ես սիրում եմ մերձավորիս։ Ի հեճուկս բոլորին ու նրանց կողմից սահմանված նորմերին՝ միասին ենք ապրում։ Կենցաղը դեռ չի քաղցրացել կենացները։ Թափթփված դարակներս ու չլվացած ափսեները դեռ չեն բաժանել մեզ։ Իսկ անմահական դառը սև սուրճն առավոտյան, որ նա է պատրաստում իր համար, ու ավելացած մի բաժակն էլ ինձ է տալիս մեծահոգաբար, հին Աստվածների խմած կյանքի օշարակից էլ համեղ է։
Նա իմ մասին ամեն ինչ գիտի։ Կոշիկիս համարից սկսած մինչև այսօր տեսածս երազը։ Ամեն ինչ պատմում եմ նրան՝ ինչպես մարդիկ գրի են առնում իրենց մասին թաքուն ամեն բան հաստափոր օրագրերում։ Նույնիսկ երեկ ասել եմ, որ անփութորեն սափրվելիս մի թեթև կտրել եմ դունչս։ Որ չասեի կտեսներ։ Երևի։
Նա լուռ է։ Նրա մասին ես միայն գիտեմ, որ մահու չափ գեղեցիկ է։ Կյանքի չափ համառ ու ինձ իր մատերի մի հպումով զրկում է խելքից։
Երջանիկ լինելու համար խելք պետք չէ։
Ինձ դուր է գալիս նայել նրան, երբ շարժվում է տան մեջ։ Երբ քնած է։ Կողքիս է։ Ինձ դուր է գալիս նրան սիրելը։
Ինձ դուր է գալիս նրա մարմինը մերկ ու առավել շատ հոգին, որի ամեն մի ծալքում ես իմ հետքն եմ գտնում։
-Ես որոշել եմ քեզ ընտրել,- այսօր դուրս պրծավ բերանիցս։
-Իսկ ես որոշել եմ լքել քեզ։
Այդպես լինում է, մի՛ տխրիր։
Դատարկ լռություն սենյակում։
Հետո բարձր, շատ բարձր ծիծաղ։ Այս ծիծաղը, եթե միակ ձայնը լիներ աշխարհում, ես նոր երգեր չէի փնտրի բնավ։
-Գժվե՞լ ես, սիրտս կանգ առավ։
-Օ՜յ, ի՞նչ ես ասում։
-Դու մի քանի վայրկյան առաջ պատրաստվում էիր ինձ լքել։
-Այո,հիմա էլ։
Ես քեզ չեմ հասկանում, կարծում ես դու։ Բայց սիրում եմ։ Ու հենց այդ սիրելն է, որ ստիպում է հարթել բոլոր անկյունները։ Բայց ես վստահ եմ, որ անհնար է չհասկանալ մարդուն ու սիրել նրան։ Ես չեմ հասկանում քեզ ու սիրում եմ։ Չնայած չէ, ես քեզ հասկանում եմ, ուղղակի երբեմն չեմ կարողանում քո նախընտրած ձևով պատասխանել քո հարցերին։ Ես հասարակ մահկանացու եմ։ Ու ես քեզ չեմ ստում երբեք։
***
Սպիտակ վերնաշապիկը հագին, ձեռքերը ներկոտ, սպիտակ կտավի վրա արագաշարժ պատմություն էր պատմում։
Ես ամեն անգամ սիրահարվում եմ այս աղջկան, գրողը տանի։ Ես ամեն անգամ ավելի ուժեղ փոթորիկ եմ սանձում իմ մեջ։
Նա իմ երամից է:
Քաղաքից հեռու, դեպի լեռներին նայող այս տան պատերից ներս կախարդանք էր տեղի ունենում։ Ալարկոտ չկամությամբ բացելով աչքերը՝ ինքնաբերաբար ձեռքը տարավ դեպի սրճեփը։ Հեռուստացույցը, որ ժառանգություն էր մնացել պապիկից, սկսեց խոսել։
Սուրճն էլի թափվեց։ Եթե չթափվեր համով չէր լինի։ Դա առավոտյան ռիտուալ է։
Ինչպես նաև այն, որ ինձ շնչելու համար դու ես պետք տարածքումս ու քո բույրն՝ օդիս խառնված։
Երեքշաբթի օրերը դադարեցին լինել մեր հանդիպման օրերը։
Դու հիմա իմ տանն ես ապրում, իմ վերնաշապիկով ես ու ես այս աշխարհից էլ պահանջելու բան չունեմ։
Ինձ ձեռք մի տվեք, ես երջանիկ եմ:
Նա իմ երամից է:
Շուշանիկ Գյոլչանյան