Վեցերորդ օրը
Դուրս եմ գալիս տնից ու վառում եմ սիգարետս՝ չնայած գարուն է՝ գիշերվա անձրևին չհանձնված, դրանից ջրված-արմատացած... Մի խոսքով. ոչ մի կարևոր բան՝ ծխում ես՝ ծխիր, ծխիր-մեռիր, ես, օրինակ, միշտ ընտրում եմ տուփերը, որոնց վրա մեծ տառերով գրված է՝ «Տանջալից մահ», մոտավորապես՝ «Դաժան սպանություն», այսինքն ոչ թե սովորական մահ, ոչ թե սովորական սպանություն, այսինքն ո՛չ մահն է այլևս արդեն իսկ տանջալից, ո՛չ էլ սպանությունն է արդեն դաժանություն... Գիշերվա աղբը դեռ չեն տարել բակի երեք աղբամաններից, մեկը հացը տոպրակով կախել է աղբամանից, երևի որովհետև հացը չեն գցում, մյուսը տաք մանուշակագույն ժակետ է կախել, հաստատ փոքրացել է, ու քանի որ ափսոսում է աղբը նետի, կախել է, որ մեկը գա՝ տանի, մի բոմժ... Մեղկ են, նկատի ունեմ ՝ բոմժերը... Ռուշդին ասում է՝ ողջերի համար սգա. մեռյալներն իրենց անուշաբույր պարտեզն ունեն, ուրիշ առիթով է ասում, բայց ինքը Ռուշդին է, ինքը թամադա չէ՝ վարդագույն փողկապով թամադա, իրեն առիթ պետք չէ՝ ասելու համար... Պարի դպրոցն է, այնտեղ նաև նկարչություն, երաժշտություն ու անգլերեն են սովորեցնում՝ մի ամբողջ գեղագիտական կենտրոն, ընդունվիր, ավարտիր, գնա աշխարհի հետ շփվիր՝ անգլերենը պարտադիր է դրա համար, որ նվագես, չեն հասկանա, պարես, չեն հասկանա, նկարդ էլ կհասկանան, եթե Մունկ անես, եթե մեռնես, էն էլ ոչ բոլորը... Ծառը բողբոջել է, աստված գիտի՝ ինչի ծառ է. կա կարծիք, որ աստված ամեն ինչ գիտի՝ առաջին օրից սկսած, ինչպես, օրինակ կարելի է բաժանել երկինքը՝ երկրից, լույսը՝ խավարից, ծովը՝ ցամաքից, չնայած եթե աստված ամեն բան իմանար՝ վեցերորդ օրն էլ կհանգստանար՝ սահմանելով հնգօրյա աշխատանքային շաբաթ-աստվածային օրենք, ու ես ստիպված չէի լինի շաբաթ օրը գործի գնալ, աստված վկա՝ ստիպված չէի լինի... Ծառի բողբոջները նաև թափվել են գետնին, պտուղը ծառից հեռու չի ընկնում, ափսոս... Կանգնում՝ նկարում եմ, պիտի ակտիվ լինեմ սոցիալական ցանցերում, որ ինձ ճանաչեն, ճանաչողներն էլ չմոռանան, էս չմոռանալն, ի դեպ, ավելի կարևոր բան է, մանավանդ որ հնարավոր չէ մարդուն ճանաչել, եթե դեռ անելիք ունես մարդու հետ կամ ուզում ես ունենալ... Մտածում եմ՝ ինչ տեքստով տեղադրեմ ֆոտոն, երկար նայում եմ՝ ոչինչ չի ասում, ուրեմն լավը չի՝ իմ գրած տեքստի պես... Թերարժեքություն, առավոտյա՛ն թերարժեքություն, բոլոր թերարժեքություններից ամենասարսափելին... Կանգառն էս քաղաքի ամենահետաքրքիր տեղերից մեկն է, մանավանդ առավոտյան. ոչ մեկը կանգնած չէ, սա չի նշանակում՝ նստած են, սա նշանակում է՝ այստեղ չեն... Կինն ահա, սև ներկած մազերով, երեկ չլողացած, չնայած անձրևին, բայց բաց ոտքերով, մարդը տանը քնած է արդար շաբաթ օրով, ինքը վազում է դեղատուն, որ հասցնի մաքրել գիշերը հիմնականում պահպանակ առած տղերքի ցեխոտ ոտնահետքերը սպիտակ մետլախից, երկու երեխա ունի, մեծ-մեծ, սիրուն-սիրուն, հեռու-հեռու, պայուսակը մաշված է, բայց ամուր սեղմել է, երևի մեջը փող կա, երկու կոպեկ, տան ամբողջը, որ շաբաթօրյա արդար քնից չզարթնի խմի, ինքը հացն առել է, ճաշն եփել է, կեր ու սուս, երանի՝ սուս... Կռացած տղամարդը՝ գործի գնացող կնոջ կողքին պտտվում է, ափսոսում է թափել դեռ վառվող ծխուկը ու անատամ բերանում պտտում է... Իր տարիքում Ջո Քոքերը you are so beautiful էր երգում, իրեն պապը սազի էր տանում, մենակ պապն էր իրեն հասկանում, պապի շալվարն է հագել՝ տակերը ցեխոտ, գոտին՝ լուցքաչափ կոնքին ծալված... 69 համարը անցե՞լ ա՝ կնոջն է հարցնում, կինը ոտքից գլուխ չափում է. կին է, Էդ որտե՞ղ ես գնում, հոպա՛ր, մի ջահել տղամարդ է, Գերեզմաննե՛ր՝ նորից կինն է... Ջահել տղամարդը մի հատ էլ է նայում կռացածին, էլ բան չի հարցնում, ինքը 77-ի է սպասում, կենտրոն պիտի գնա, գործեր ունի, շաբաթ օրն էլ է աշխատում, որ հիփոթեքը փակի, հենց փակի գործից դուրս է գալու, հենց դուրս եկավ, սկսելու է մարդավարի ապրել, ինչ ուզի՝ անելու է, հիմա ինչ ուզում է չի կարողանում անել, բայց կռացած չի դեռ... Ջահել աղջիկներ կան, պլաշի տակից կարճ հագած, էսօր դաս չկա՝ նաև համալսարաններում, հեռախոսի մեջ են. հիմա կանգառներում սպասողները ճանապարհին չեն նայում, ճանապարհներին փոսեր կան, երեկ ուրբաթ էր՝ սա մոռացա ասել պլաշի տակից կարճ հագած աղջիկների մասին... Ավտոբուսները չեն տարբերվում կանգառներից, դրանց մեջ ծխել չի կարելի, ծխելն ամենաքիչն է վնասակար առողջությանը... Քաղաքի լուռ կենտրոնը, դատարկ հեռախոսախցիկները, եթե ոչ ոք չի զանգում, ինչո՞ւ չեք հավաքում, հույսը ներկա է, հույսը միշտ ներկա է և հիշողությունը՝ նույնիսկ գարնանը՝ ձմռան մասին... Ներկան ամենաիրականն է, միակ իրականը... Ես ուզում եմ, որ ինձ սիրեն, ո՞վ չի ուզում, բայց ես շատ եմ ուզում, ուզողների թոփ-տասնյակում եմ, առնվազն բրոնզը ունեմ, արծաթ ավելի շատ եմ սիրում, ոսկին իմ մետաղն է, մետաղն իմը չէ, եթե կամքի հետ կապ չունի, չեմ սիրում, երբ մարդու մարմնի մեջ մետաղ է լինում, նույնիսկ իմպլանտ՝ չնայած էս վերջինը նշանակում է, որ ցավադիմացկուն է մարդը, ուրեմն լավը, կան, որ մեռնում են՝ դավաճանաբար... Էլի կանգառ՝ արդեն տնից հեռու, եսիմ որտեղ, ծանոթ շենքերով՝ անծանոթ տեղ... Ուզում եմ մի բան գրել, բայց ռուսերեն, կամ անգլերեն, որ բոլորը հասկանան՝ նկատի ունեմ բառերը, դրանցից այն կողմ ոչ ոք չի հասկանում... Մտածում եմ, որ գրողները միայն մի բան են ուզում, ամենաշատն են դա ուզում, որ մեկը գա նստի իրենց կողքին, բռնի իրենց ձեռքը ու ասի՝ էլ մի գրի, ես հասկանում եմ քեզ... Ոչ էլ կգրեմ, մանավանդ լիքը գործ կա՝ ուրիշ տեքստեր, ուրիշների տեքստեր, պիտի նայեմ, կարդամ, խմբագրեմ, վերնագրեմ, պետք լինի՝ նորից գրեմ, բայց այնպես, որ ես չգրեմ. ուրիշների տեքստերում ես չկամ, չպիտի լինեմ, գործի բնույթն է այդպես՝ նայել այն, ինչը դու ամենաշատն ես սիրում անել, բայց ոչ քո արածին ու չլինել... Լուրերը շատ են, ոչ մի լուր չկա դրանց մեջ. Էլի սպանել են, շնչահեղձ են եղել, մարմին են հանել՝ ինչ-որ ջրամբարից, ջուրը կյանք է, մեկին ծեծել են, կալանավորել են, մեկը խոստանում է, մյուսը սպառնում է, երրորդը կռվում է, էս կռվողները լավն են, գոնե անկեղծ են՝ գիտեն, որ նույնիսկ եթե բարձրագույն նպատակդ խաղաղությունն է, պիտի կռվես... Գլուխս պայթում է՝ չգիտեմ որտեղ երեխաների գլխին ընկած ռումբերի պես... Վեց բաժակ սուրճ՝ նույնքան թնդության, ապուշ զրույցներ, կարևոր զրույցներ, օդ ու թև տվող լռություն, որի համար շնորհակալություն եմ հայտնում՝ չբացատրելով, թե ինչի համար... Երեկ աշխատավարձ տվեցին, փող չունեմ... Անձրև չգար, սրճարան կգնայի, զզվում եմ փակ սրճարաններից, բայց լինում են բացվելու տրամադրողները... Վատ եմ զգում, որ անձրևը խոչընդոտ եմ համարում, վստահ եմ, որ եթե նույնիսկ հենց հիմա դադարի, էլի չեմ գնալու. գործի եմ, իբր կարևոր բան եմ անում՝ մարդկանց ասում եմ նորություններ, հազար տարի է էս աշխարհում բան չի փոխվում, նույնիսկ գիշերվա երեքին... Գլուխս մարմնիցս անջատ գործող զանգված է, ընկնում է սեղանիս... աչքերս փակում եմ, ափսոս՝ էլի տեսնում եմ, տեսնում եմ, որովհետև տեսել եմ, եթե տեսել եմ, տեսնելու եմ նաև աչքերս փակ... Սա սարսափ է՝ պայթող փուչիկների պես... ամերիկացիները տեսնես հասա՞ն լուսին, բա հիմա ի՞նչ են անում... տաք թեյ լիներ՝ խմեի... Ունեմ՝ վրան գրված է՝ the house ov Tudor… Տուն... Որտե՞ղ է, իսկ ե՞ս... Լապտերները քաղաքի վառվում են, երբ դուրս եմ գալիս, մարդիկ ուշ երեկոյան ավելի շատ են, քան վաղ առավոտյան... Փրկությունը գիշերն է, նույնիսկ շների համար... Կան փողոցում նստարաններ, որտեղ երկու հոգի են նստած... Էս մեկին՝ երկու տղա՝ ջահել, լավ է, որ աղջկա մասին են խոսում, ավելի լավ է՝ նրան զանգելու... Լիքը տուրիստ, որ սովորեցնում են սիրել քաղաքդ, ի՞նչ տվեցի էս մարդկանց էսօր... Շոշափելի չէ տվածս, ուրեմն չկա... Ամեն դեպքում ձեռք եմ տալիս ճակատիս... Հետո կանգնում եմ, հենց փողոցի մեջտեղում... Ես ու ուրիշները, անցնում են, անցնում են, անցնում են... Բացում եմ հեռախոսիս էկրանը... Ծառը բողբոջել է, բա ես ի՞նչ եմ անում:
Հովիկ Աֆյան